Paul MacLean tarafından 1960'larda ortaya atılan üçlü beyin kuramı, insan beyninin evrimsel katmanlar halinde geliştiğini ve bir "sürüngen beyninin" duygularımızı kontrol ettiğini iddia ediyordu. Carl Sagan'ın ünlü yazılarıyla popülarizasyon bulan bu teori, bilim insanları, psikologlar ve kişisel gelişim kitaplarında onlarca yıl boy gösterdi. "Kızgın kertenkeleye kapılmak" ya da "duygusal beyinle rasyonel beyinin savaşması" gibi ifadeler bugün bile yaygın kullanımdadır. Ancak 2020'deki Cesario, Johnson & Eisthen'in ünlü yazısı "Your Brain Is Not an Onion With a Tiny Reptile Inside" başlığıyla başladığı bilimsel çalışmalar, bu kuramın temelden yanlış olduğunu göstermişdir.

2022 yılında Science dergisinde yayınlanan ve sakallı ejderlerin beyin hücrelerini inceleyen araştırma, 2026'da 182 farklı türün beyni incelenerek genişletilmiştir. Bu çalışmalar göstermiştir ki, kertenkeleler bizim evrimsel atalarımız değildir ve mamalya beynimizde "sürüngen" kalıntıları yoktur. Beyin hücrelerinin tipleri tüm memeliler arasında önemli ölçüde benzerdir; farklılıklar harita organizasyonunda ve sayısal oranlarında yatmakta, temel hücre türlerinde değildir. Hain ve arkadaşlarının 2022 çalışması kemirgenler ile primatlar arasında bu benzerliği net şekilde ortaya koymakta, "katman katman inşa edilmiş" bir beyin mimarisinin yanlış bir model olduğunu kanıtlamaktadır.

Bu kuramın neden bu kadar uzun süre bilimsel ortamlarda geçerli kabul görüldüğü ilgi çekicidir. İnsan beyni göz kamaştırıcı şekilde karmaşık görünür ve evrimsel bağlantılar çizmek, kompleks davranışları açıklamak için güzel bir metafor sunuyordu. Beynin fiziksel organizasyonu da yüzeysel olarak katmanlı bir yapıya sahipse, bu model doğru gibi görünmektedir. Ancak görünüşteki benzerlikler derinlemesine bilimsel incelemeye dayanmamaktadır. Beyin tüm omurgalılarda benzer temel prensiplerle organizedir ve mamalya beyninin yapısı, sürüngen beyninden basitçe "üstüne ekleme" yoluyla gelişmemiştir.

Bu bulguları anlamak, psikolojiden eğitime kadar birçok alanı etkilemektedir. Duygusal tepkilerimizi "evrimsel kalıntılar" veya "sürüngen beyne ait" olarak görmek, bunlarla başa çıkma ve bunları anlamlandırma yöntemiylerimizi yanlış yönlendirebilmektedir. Gerçekte, duygular ve rasyonel düşünce beynin integrated (entegre) sistemleri tarafından yönetilmektedir. Bu video, kişisel gelişim, psikoloji ve bilim okuryazarlığı açısından önemlidir; çünkü bilim de insanlar gibi yanıldığını ve düzelttiğini göstermektedir. Yanlış modelleri temizlemek, doğru beyin anlamımıza ulaşmanın ilk adımıdır.