Yeni nesilde zeka geriliyor mu sorusu, son yılların en tartışmalı bilimsel konularından biridir. Videoda Dr. Ayşegül Tonyalı, Prof. Dr. Behçet Özkara ve Fatih Altaylı tarafından incelenen bu konu, 1930'lardan bugüne IQ ölçümleri ve nesiller arası zeka seviyeleri aracılığıyla ele alınmaktadır. Flynn etkisi olarak bilinen fenomen, 20. yüzyılda batılı ülkelerde her kuşağın bir öncekinden ortalama 3 puan daha yüksek IQ puanları elde etmesini açıklıyordu. Ancak 1970'lerin ortasından itibaren bu eğilim tersine dönmüş ve gelişmiş ülkelerde IQ puanları düşmeye başlamıştır. Norveç, Finlandiya, Danimarka ve diğer Skandinav ülkelerinde yapılan araştırmalar, 1975'den sonra doğan nesillerin IQ puanlarında istikrarlı bir düşüş yaşandığını göstermektedir. Z kuşağı ile birlikte bu düşüş daha belirgin hale gelmiştir.

Bilimsel araştırmalar, IQ düşüşünün doğrudan zeka yetersizliğinden ziyade, ölçüm yöntemleri ve sosyal faktörlerin karmaşık etkisini ortaya koymaktadır. Eski 1950 öncesi IQ testlerinin güvenilirliği, metodoloji ve standartlaştırma sorunları nedeniyle sorgulanmaktadır. Beslenme iyileşmeleri, tıbbi hizmetlerdeki gelişmeler ve eğitim erişiminin genişlemesi, 20. yüzyılda Flynn etkisinin temel sebepleri olmuştur. Günümüzde ise bu faktörlerin optimizasyona ulaşmasıyla birlikte yeni zorluklar ortaya çıkmıştır. Sosyal medya bağımlılığı, kronik uyku yoksunluğu, beslenme kalitesindeki değişimler ve fiziksel aktivite düşüşü gibi faktörler, özellikle adolesandan yetişkinliğe geçiş döneminde bilişsel gelişimi olumsuz etkilemektedir.

Nüfus artışı hızı ve demografik değişimler de IQ ortalamasını etkilemektedir. Daha az eğitim alma eğilimindeki nüfus segmentlerinin doğum oranları yüksek iken, yüksek eğitimli gruplarda doğum oranı düşüktür. Bu durum ortalama IQ puanlarında matematiksel bir düşüşe yol açabilir. Eğitim sistemlerinin dijital dönüşümü konusunda ise araştırmalar karmaşık sonuçlar göstermektedir. Dijital araçlar doğru kullanıldığında öğrenme çıktılarını iyileştirebilse de, bilinçsiz ve aşırı dijital cihaz kullanımı dikkat dağınıklığı, kısa süreli bellek sorunları ve konsantrasyon yetersizliğine neden olmaktadır. Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB/ADHD) tanısı son on yılda özellikle Z kuşağında artış göstermiştir. DEHB doğrudan zekayı etkilemese de, derin öğrenme, konsantrasyon ve akademik başarıyı ciddi şekilde kısıtlar.

Videodan farklı olarak, güncel bilimsel konsensüs bir " genel zeka geriliği" yerine daha nüanslı bir durum işaret etmektedir. Soyut matematiksel ve problem çözme kapasiteleri bazı bağlamlarda düşebilirken, dijital-çağ becerileri (işleme hızı, multitasking, görsel-uzamsal beceriler) bazı alanlarda artmıştır. Ancak derin konsantrasyon, ileri analitik düşünme ve öğrenmeye yönelik motivasyon gözle görülür şekilde azalmıştır. Araştırmacılar, bu durumun kaynağının genetik bir değişimden ziyade çevresel, eğitimsel ve teknolojik faktörlerin kombinasyonu olduğu konusunda anlaşmaktadırlar. Yeni neslin zeka potansiyeli yüksek kalmakla birlikte, bu potansiyeli gerçekleştirmek için gerekli disiplin, konsantrasyon ve derin öğrenme alışkanlıkları erozyona uğramıştır. Eğitim reformları, dijital okuryazarlık ile derin öğrenmenin dengelenmesi, zihinsel sağlık desteğinin güçlendirilmesi ve beyin sağlığını destekleyen yaşam tarzı değişiklikleri, yeni nesli daha iyi hazırlamak için kritik öneme sahiptir.