Milgram Deneyi, 1961-1963 yıllarında psikolog Stanley Milgram tarafından Yale Üniversitesi'nde yapılan ve otoriteye itaat konusunda en önemli bulgular sunan deney serisinin adıdır. Holocaust sonrası, Nazi hukuk müşaviri Adolf Eichmann'ın yargılanması sırasında "sadece emirleri yerine getirdim" savunması, sosyal psikologları bir soruyla karşı karşıya bırakmıştır: Normal, iyi niyetli bir insan ne kadar ekstrem davranışları gerçekleştirebilir? Milgram bu soruya cevap vermek amacıyla, otoriteye karşı itaatin sınırlarını test eden deney serisini tasarlamıştır. Deney bulguları, insanların ne kadar zor koşullarda bile ahlaki sınırlarını aşabileceğini dramatik şekilde ortaya koymuştur.

Deneyde katılımcılara (öğretmenler) karşı grubun (öğrenci) hata yaptığında elektrik şoku vermeleri söylenmiş; hata arttıkça şokun gücü artırılmıştır. Öğrenciler aslında oyuncu olup aslında şok almamasına rağmen, ağrılı tepkiler göstermiştir. Otoriteler (deney yöneticileri) katılımcılara "devam etmelisin" direktifleri vermiştir. Sonuçlar şaştırmıştır: katılımcıların yaklaşık %65'i, öğrenciyi maksimum elektrik şokuna maruz bırakan seviyeye kadar gitmiştir. Bu bulgular, sıradan insanların, yeterli otorite baskısı ve sosyal ortam altında, vicdanlarına karşı hareket edebileceğini göstermiştir.

Milgram Deneyi'nin bulguları, davranışsal uyum ve otoriter baskının psikolojik mekanizmaları hakkında derinlemesine bilgi vermiştir. Katılımcılar genellikle kendilerini sorumlu hissetmemekte, "yetki sahibi sorumludur" zihniyeti geliştirmektedir. Bu fenomen, psikolojide "otorite kayması" (diffusion of responsibility) olarak bilinir. Ayrıca, sosyal ortamda norm ve beklentiler, bireysel ahlak yargılarını baskılamakta; bu duruma "sosyal uyum" (social conformity) denir. Deney, kurumlara ve hiyerarşik yapılara olan güven, bireysel kararları nasıl çöküntüye uğratabileceğini açıklamıştır.

Milgram Deneyi bugün etik açıdan büyük tartışmalara neden olmaktadır. Deneyden sonra katılımcılar psikolojik travma yaşamış, deney etiği konusunda standartlar radikal şekilde değişmiştir. Buna rağmen, deneyin bulguları insan doğası, otorite, uyum ve ahlak hakkında derinlemesine sorular açmıştır. Modern psikoloji, sosyoloji ve felsefede referans çalışmadır ve kurumsal yapılar, yönetim hiyerarşileri gibi alanlarda uygulamaları vardır. Toplumsal sorumluluk, bireysel erdem ve otoriteye karşı direnç geliştirebilme yeteneği, demokrasinin temelidir. Milgram Deneyi, insan davranışını anlamak için kaçınılmaz bir başvuru kaynağıdır.