Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, İstihbarat Toplama Müdürlüğü'nün iptal edilen gözetleme programından gelen iki dev aynaya sahip bir uzay gözlemevinin ilginç hikayesini anlatır. Ocak 2011'de gizlice bildirilen ve 2012'de resmi olarak bağışlanan bu aynalar, Hubble Uzay Teleskobu ile aynı keskinlikte ama yüz kat daha geniş bir görüş alanı sunacak şekilde NASA tarafından yeniden tasarlandı. Roman, Falcon Heavy roketiyle fırlatıldıktan sonra Dünya-Güneş L2 Lagrange noktasında (1,5 milyon kilometre uzağında) konuşlanarak, evrenin yapısını, karanlık maddeyi ve karanlık enerjiyi araştıracaktır. Video, istihbaratın gizli 13 milyar dolarlık programından teleskopu tamir eden astronot John Grunsfeld'e, ve bizzat Nancy Grace Roman'ın hayatından bahseder—çok başarılı bir şekilde hayatlandırılmış bir proje anlatısı.

Roman Teleskobu'nun teknik özellikleri Hubble ile kıyaslandığında hemen göze çarpan farklar ortaya çıkar. Her iki teleskop da yaklaşık 0,11 arksaniye açısal çözünürlüğüyle aynı keskinlikte gözlem yapacak olsa da, Roman'ın görüş alanı (wide-field instrument: 0,76° × 0,43°) Hubble'ın yaklaşık 100 katı daha geniştir. Bu muazzam genişlik, tek bir karede bir milyardan fazla galaksi görüntüsü yakalayabileceği anlamına gelir. Roman'ın 300+ megapiksellik geniş alan kamerası, infrared ışığın yanı sıra görünür ışık aralığında da çalışacak; bu da evrenin çok daha geniş bölgelerinin daha hızlı haritalanmasını mümkün kılacaktır. Bu yetenek özellikle evrenin en uzak ve dolayısıyla en erken dönemlerinin gözlemlenmesi için elzemdir.

Evrenin bilmediğimiz yüzde 95'i—karanlık madde ve karanlık enerji—Roman'ın temel araştırma hedefleridir. Karanlık madde, sadece kütleçekimi etkisiyle kendini gösteren ve evrendeki tüm gözlemlenebilir maddenin beş katı kadar çok olan bir madde türüdür; karanlık enerji ise evrenin hızlanmış genişlemesine neden olan gizemli bir kuvvettir. Roman, uzak galaksiler arasında ışığın eğilmesi (zayıf gravitational lensing) olayını ölçerek karanlık maddenin dağılımını haritalayacak ve böylece evrenin büyük ölçekli yapısını anlamamıza yardımcı olacaktır. Ayrıca, Ia tipi süpernovalar ve diğer standart mumlar kullanarak karanlık enerjinin doğasına işık tutacaktır. Yapılan hesaplamalar, bu çalışmaların evren genişlemesinin hızlanması mekanizmasını çözmede devrim yaratacağını gösteriyor.

Nancy Grace Roman (1925–2016) kendisi de Yerçekimi Konseyi'nin kurucularından ve NASA'nın kadın astronomlarının öncüsü olan bir bilim insanıydı; teleskopu onun adıyla anmak, hem teknolojik bir başarı hem de bilim tarihinde kadınların katkısını ongören bir seçimdir. Proje, 2011'deki duyurusundan sonra beş kere iptalin eşiğine gelse de dayanmış ve sonunda gerçekleşecektir. İstihbarat programının 13 milyar dolarlık bütçe aşımından muktedir bir ayna sistemi, yepyeni bir bilim enstrümanı olarak metamorfoza uğramıştır.

Roman'ın Hubble ve James Webb Uzay Teleskobu'ndan farklı bir rol oynaması önemli bir noktadır: Webb derinliklerde ve alçak redshiftlerde (yakın evren) inanılmaz detay verir; Hubble, daha dar ama yüksek çözünürlüklü görüntüler sunmuştur. Roman ise geniş alan ve yüksek çözünürlüğü birleştirerek evrenin statističsel özelliklerini anlamaya odaklanır—karanlık maddenin uzamsal dağılımı, galaksi evriminin büyük resmi, ve başıboş dünyaların sayısı gibi konularda. İlk veriler zaten fırlatıştan itibaren herkese açık olacak, yani tüm dünya bilim camiası bu gözlemleri birlikte analiz edebilecek. Bu teleskop, evrenin en temel gizlerini çözmek için çıkacak bir yolculuğun başlangıcıdır.